Al eeuwenlang, zo ongeveer sinds Descartes, zijn wij mensen er trots op dat we kunnen denken. Dat onderscheidt ons van de beesten, nietwaar? Het wordt tijd om die mythe door te prikken. De waarheid is hard, maar het is niet anders. We denken inderdaad, maar we zijn er niet goed in. Een enkele uitzondering daargelaten zijn we stuntelige, onbeholpen denkers. En daar is een goede reden voor: evolutionair gezien beginnen we nog maar net met denken, en we zijn er nog helemaal niet voor toegerust.

In een eerdere bijdrage (zie ‘Biologie’) beschreef ik hoe wij als soort zijn uitgerust met middelen om te overleven in een heel specifieke omgeving. Als je met die kennis naar de geschiedenis kijkt, zie je dat er talloze dingen zijn waar de mens heel goed in is: kindertjes krijgen en die grootbrengen, vechten om de macht of om het mooiste plekje, rijpe vruchten plukken en eten, mossels jagen, dieren spietsen. (more…)

Veel van de maatschappelijke en persoonlijke problemen waar we op dit moment mee worstelen, zijn te verklaren uit het feit dat ons biologische systeem minder snel evolueert dan onze omgeving. Overgewicht bijvoorbeeld, volgens deskundigen het grootste gezondheidsprobleem van de nabije toekomst, komt voort uit aangeboren voorkeuren die in een natuurlijk leefmilieu gezond waren maar dat nu niet meer zijn. Als er in je omgeving niets voorkomt dat zoeter is dan een rijpe appel, kan het helemaal geen kwaad om al het zoete voedsel te eten dat je krijgen kunt. Maar vanaf het moment dat er honderd procent zuivere suiker beschikbaar komt, die vervolgens in vrijwel alle beschikbare voedingsmiddelen wordt verwerkt, is die hang naar zoet een probleem.

Dezelfde logica geldt voor lichaamsbeweging, de andere kant van overgewicht. Misschien liepen onze voorouders, net als de meesten van ons, het liefst zo min mogelijk. Maar als je uren moet jagen om een prooi te vangen, als je beschermde woongrot een half uur lopen weg ligt van het dichtstbijzijnde drinkwater, als je met de hand het land moet bewerken, dan heb je niet veel kans om te zwaar te worden.

Voor wie deze situatie serieus neemt, is er maar één oplossing: pas je gedrag aan aan je lichaam. (Het omgekeerde gebeurt ook; maagverkleinende operaties zijn het beste voorbeeld. Maar die richting is niet mijn keuze.) In het domein van overgewicht betekent dat: wees selectief in je voedselkeuze en zorg voor de hoeveelheid beweging waarop je lichaam van nature is ingesteld.

De kracht van deze logica reikt ver. Ook allerlei sociale problemen, zoals de escalatie van geweld in conflicten tussen mensen en tussen naties, en vrijwel het hele scala aan moderne milieuproblemen vloeien voort uit de discrepantie tussen onze programmering en onze omgeving. Daar is inmiddels een uitgebreide verzameling literatuur over. En zelfs de geweldige moeite die wij mensen hebben met denken, is erop terug te voeren. Mensen zijn namelijk bar slecht toegerust om te denken.

Meer daarover in het eerstvolgende bericht.

De dagen tussen Kerstmis en Nieuwjaar bieden een perfecte gelegenheid om eens wat ordners en hangmappen uit te dunnen of helemaal leeg te maken, en anderzijds allerlei losslingerend materiaal eens op te ruimen. Ik heb me uitleleefd, maar ik ben er nog niet helemaal doorheen. Gelukkig heb ik het leukste voor het laatst bewaard: de losse eindjes.

Het merendeel van de informatie die we allemaal moeten opslaan, levert niemand moeilijkheden op. Voor financiële informatie kunnen we terugvallen op een standaardsysteem: crediteuren, debiteuren, kas, afschriften, het zijn allemaal heldere categorieën. Ook voor standaardcorrespondentie en projectdocumentatie ligt meestal wel een indeling voor de hand. Maar dan zijn er nog die lastige, vreemde items waar je op het eerste gezicht geen raad mee weet (more…)