XMIND heeft al een tijdje goede kaarten als mindmapping-gereedschap, niet in het laatst omdat de basisversie gratis is en toch een behoorlijke functionaliteit biedt. Maar door een programmeerfout bleek het programma bij veel gebruikers vast te lopen. Die fout is hersteld in versie 3.0.3.

XMIND 3 kwam begin dit jaar uit. Al snel bleek het programma nogal gulzig om te gaan met het computergeheugen. Het begon bescheiden in zo’n 70 Mb, maar dat liep snel en onstuitbaar op tot 1 Gigabyte en meer. Afhankelijk van de beschikbare ruimte eindigde dat vroeg of laat in een crash, waarbij de XMIND-map met al het werk van de sessie verloren ging. XMIND meldde dat dit zich bij ‘een beperkt aantal gebruikers’ voordeed – maar daar kende ik er dan toevallig wel erg veel van. De enige manier om met het pakket te werken, was elk kwartier het hele programma af te sluiten en weer opnieuw te starten. Ik heb het daarom tijdelijk uit mijn gereedschapskist verwijderd.

Met versie 3.0.3 lijkt dit probleem opgelost. XMIND gedraagt zich fatsoenlijk en gaat ook bij grote maps zorgvuldig met zijn geheugenruimte om. Voor wie met een mager budget op zoek is naar een mindmapprogramma, is het in elk geval weer de moeite van het keuren waard.

Nog geen twee maanden geleden schreef ik een blog over de mogelijkheden van Comapping, een webgebaseerde vorm van mindmappen. Een mooi en in veel gevallen nuttig programma, maar wel met het bezwaar dat het alleen werkte met een actieve internetverbinding. Dat bezwaar is opgeheven, want er is nu ook een desktopversie. En die doet gelukkig vrijwel precies hetzelfde als de webvariant.

De afgelopen weken heb ik een beta-release van de offline-versie van Comapping uitgebreid getest, zowel met lokale comaps als met comaps op de Comapping-server. Daarbij heb ik ook een forse map gebouwd, bestaande uit een paar honderd cellen. Waar collega MindMeister in een eerder experiment de handdoek in de ring gooide bij die omvang, geeft Comapping geen krimp. Dat maakt het des te meer geschikt om grote documenten op te zetten.

Veilig en gemakkelijk

De website biedt gebruikers de mogelijkheid om hun comaps in comap-format te downloaden en ze vervolgens op hun eigen computer verder te bewerken. Je kunt dus doorwerken zonder toegang tot het internet. (more…)

In de software-industrie kent men het begrip ‘refactoren’: de broncode van een computerprogramma herstructureren om de leesbaarheid te verbeteren of de code te vereenvoudigen. Computerprogrammeurs refactorden al lang voor het begrip werd ingevoerd. Tekstschrijvers ook.

De essentie van refactoren is dat de functionaliteit van een programma niet wordt aangetast. Het is ook niet bedoeld om fouten te verbeteren – op zijn best om de structuur van de software beter zichtbaar te maken, zodat daarna de fouten makkelijker te vinden en te corrigeren zijn. De Engelse Wikipedia-definitie noemt ook het verwijderen van ‘dode code’ (opdrachten die nooit uitgevoerd worden).

Dood hout kappen

Ik moest vandaag aan het begrip refactoren denken toen ik in een coachinggroep met de tekst van een deelnemer werkten. Een deel van zijn document, ruim een halve pagina, bestond uit leesbare, foutloze tekst die volgens mij nog wel een stuk strakker kon worden geschreven. Ik had die tekst opgedeeld in afzonderlijke zinnen en die op losse papiertjes afgedrukt. Zo kreeg ik 28 tekstfragmenten, die ik tijdens de coaching op tafel kon uitspreiden om ze te laten reorganiseren. Na wat heen en weer schuiven bleek dat we met12 zinnen het oorspronkelijke betoog nog steeds konden vertellen. De ordening was een beetje veranderd, het dode hout gekapt, de rimpels gladgetrokken. De boodschap kwam veel helderder over.

Het geheim van die verbeterslag schuilt erin dat ik de moeite genomen heb om de tekst op te breken in handzame fragmentjes, die we al experimenterend konden ordenen tot ze goed lagen. Je had dat ook met mindmapsoftware kunnen doen, maar met niets dan lopende tekst was het een stuk moeilijker geweest om hetzelfde resultaat te bereiken. Lopende tekst is ééndimensionaal, het tafelblad voegt een tweede dimensie toe. Meer ruimte om te ordenen is meer ruimte om te denken.

Overigens is voorkomen beter dan genezen, zowel in software als in tekst. Dus hoe beter de programmeur of auteur de structuur van het resultaat voorbereidt, hoe minder refactoring er achteraf nodig is.

Een paar dagen geleden schreef ik een blog over online-mapsites, waarin ik Comapping aanwees als mijn favoriete toepassing voor schrijvers. Vervolgens reageerde een lezer: ‘Ken je bubbl.us?’ Nee, dat kende ik niet, dus ik heb er een kijkje genomen. Maar dat bezoek heeft mijn opinie over Comapping niet veranderd.

Het is leuk om te zien op hoeveel manieren je een mindmappingprogramma kunt inrichten: er komen nog steeds nieuwe elementen bij, zowel in de functionaliteit als in de bediening. Bubbl.us is snel, simpel, en visueel leuk uitgevoerd. Nieuw is bijvoorbeeld de animatie als de gebruiker een cel verwijdert: een klein bommetje dat afgaat. Meer inhoudelijk is onderscheidend dat de site je toestaat om buiten de hiërarchie andere verbindingen toe te voegen. Voor schrijvers is ook handig dat de software lange regels automatisch afbreekt. En met de exportmogelijkheid naar html kun je een map gebruiken als basis voor een tekst; je kunt html immers inlezen in Word.

Hieronder een voorbeeld; klik op de afbeelding om de map live te zien.

Comapping wint

Leuk allemaal, maar de nadelen wegen toch zwaarder. Bij grote maps gaat het storen dat je geen takken kunt in- en uitvouwen. Cellen verplaatsen kan wel, maar alleen door met de hand de nieuwe verbinding te maken en de oude door te knippen (dus niet, zoals bij Comapping, door eenvoudig te slepen). Er is geen mogelijkheid om ikonen, aantekeningen, hyperlinks en andere ondersteunende informatie toe te voegen.

Goed geprobeerd. Maar Comapping wint op punten.

Wikipedia bevat een schat aan informatie. Vooral bij omvangrijke onderwerpen is het daardoor soms lastig om het overzicht te houden over wat er allemaal staat. Voor die toepassing, en nog een paar andere, is er wikimindmap.org. Voer op de site het onderwerp van je belangstelling in en je krijgt daarvan een mindmap te zien, die je eventueel in FreeMind-format kunt downloaden.

Wikimindmap vertelt je niet in één blik het hele verhaal over een onderwerp, maar geeft wel een overzicht van wat erover te zeggen valt. De mindmap is binnen de browser klikbaar om diepere lagen uit te vouwen en bevat directe links naar alle verwante onderwerpen in Wikipedia.

Site met gebruiksaanwijzing

Er zijn een paar dingen die je moet weten om plezierig met wikimindmap te werken:

• De site werkt goed in Internet Explorer, maar minder in Firefox;
• Je hebt de keuze welke Wikipedia je gebruikt. Voor algemene onderwerpen scoort de Engelse versie een stuk beter dan de Nederlandse;
• Voor een zoekterm die uit meerdere woorden bestaat, verbind je de woorden met een onderstreep: Venus_van_Milo;
• Wikipedia is hoofdlettergevoelig. Venus_van_milo levert dus bijvoorbeeld geen resultaat.

Wiki naar FreeMind naar XMIND

Om de proef op de som te nemen, heb ik wikimindmap een mindmap laten maken omtrent Abraham Lincoln, op basis van de Engelse Wikipedia. Daar komt een forse mindmap uit, die ruim 200 cellen telt. Als ik die download, houd ik een rechttoe-rechtaan mindmap over waaarin de hyperlinks naar de Wikipedia-pagina’s verdwenen zijn. Dat is jammer, maar de mindmap is nog informatief genoeg om een idee te krijgen van wat er zoal over Lincoln te zeggen valt. Op het eerste niveau bevat hij al een stuk of dertig vertakkingen. Zie de afbeelding hieronder.

Om de grenzen van het mogelijke nog verder op te beproeven, heb ik de mindmap uit FreeMind geïmporteerd in XMIND en hem op de XMIND-site gezet. Daardoor blijft dan alleen de map op hoofdniveau over, want op XMIND is de mindmap wel te verschuiven maar niet open te vouwen. Bij ruim dertig vertakkingen zou dat overigens ook wel erg veel worden. Zie hieronder.

Wikimindmap: een bruikbaar instrument

Een tijdje geleden onderzocht ik Themereader, dat jammerlijk door de mand viel bij het omzetten van willekeurige teksten in een mindmap-achtige structuur. Wikimindmap doet het een stuk beter. De twee zijn niet te vergelijken, omdat Wikimindmap alleen met voorgestructureerd materiaal werkt. Maar het is goed nieuws dat er een manier is om tenminste die specifieke, veel geraadpleegde teksten in een mindmap om te zetten.

Met de release van XMIND 3 als Open Source-programma heeft XMIND onlangs een interessante stap gezet. XMIND 3 is namelijk een compleet mindmappakket voor de doorsnee gebruiker, die daarmee een gratis alternatief krijgt voor veel betaalde pakketten en daar functioneel niet voor onderdoet. Voor de zwaardere gebruiker is er XMIND Pro. Ook hier een nieuwe insteek: XMIND Pro werkt niet op basis van een eenmalige licentie, maar als een maand-  of jaarabonnement.

Het is duidelijk dat de Chinese makers van XMIND van plan zijn zich een plaats op de wereldkaart van mindmapsoftware te veroveren. De vorige versie, XMIND 2008, werd al voor het eind van het afgelopen jaar door zijn opvolger gepasseerd. Functioneel zijn de veranderingen niet heel groot, zeker niet tussen 2008 Pro en versie 3 Pro. Maar met de splitsing tussen een gratis Open Source-versie en een betaald abonnement wordt er wel een heel nieuw betaalmodel gelanceerd.

De grote sprong

Vic Gee, auteur van de MindMapping Blog, vroeg in een interview aan XMIND wat hun beweegredenen zijn voor deze stap. Het belangrijkste argument is dat een gratis, volledig mindmappakket kan bijdragen aan de erkenning van mindmappen als gangbaar, algemeen toegepast hulpmiddel. Op diverse blogs wordt momenteel gespeculeerd over die ‘sprong over de kloof’ (zie bijvoorbeeld Chuck Frey’s blog). Vergeleken met de alomtegenwoordigheid van tekstverwerkingssoftware en spreadsheetprogramma’s leeft digitaal mindmappen nog steeds in de marge. Een gratis pakket biedt gebruikers de mogelijkheid om kosteloos te experimenteren zolang ze willen. Daarnaast kan het Open Source-model de ontwikkeling van het pakket versnellen. En natuurlijk is commercieel interessant dat er in de gratis versie een paar functies ontbreken die een zware gebruiker niet zal willen missen, zoals de mogelijkheid om maps te exporteren naar pdf, Word, PowerPoint en MindManager.

Nu ook mindmaps delen via XMIND

Al een tijdje bieden diverse spelers mogelijkheden om online samen te werken aan mindmaps (bijvoorbeeld Mindjet Connect, MindMeister, Comapping). XMIND gaat zo ver nog niet. Alle gebruikers van de nieuwe versie kunnen hun mindmaps op de XMIND-site publiceren, en van daaruit eventueel weer invoegen in hun eigen site. De onderstaande figuur is daar een voorbeeld van. XMIND biedt zo een soort YouTube voor mindmaps.

Betalende gebruikers kunnen hun maps ook afschermen in een beveiligde omgeving, maar echt samenwerken is er niet bij. Volgens de woordvoerder van XMIND in het interview met Vic Gee zijn de functionele mogelijkheden die je binnen een browser hebt te beperkt. Daar ben ik het wel mee eens: online-samenwerking werkt maar je kunt lang niet alles doen wat in een desktopapplicatie mogelijk is. Toch zal XMIND niet kunnen achterblijven. De woordvoerder belooft dat er iets aankomt, maar houdt zich op de vlakte. Dit verhaal wordt dus vervolgd…

De versies van PersonalBrain volgen elkaar in snel tempo op. TheBrain Technologies heeft onlangs een betaversie beschikbaar gesteld van PersonalBrain 5, die opnieuw een aantal slimme en bruikbare nieuwe functies bevat. Daaronder een nieuwe ‘outline view’, een nieuwe presentatiemodus en de mogelijkheid om mindmaps vanuit andere formats te importeren.

Wie deze blog ook maar een beetje volgt, weet dat ik enthousiast ben over PersonalBrain. Het is als visualisatie- en denkgereedschap uniek in zijn soort, en daardoor lastig te omschrijven voor wie er nooit mee gewerkt heeft. Maar wie de mogelijkheden eenmaal ziet, kan er zijn eigen denkwereld mee bouwen. Een belangrijk verschil met de gangbare programma’s (MindManager, FreeMind) is dat het niet hiërarchisch maar vermaasd is: PersonalBrain bouwt netwerken, geen bomen. Maar is dat niet precies wat in ons brein ook gebeurt? (more…)

Er wordt al tientallen jaren gewerkt aan software die automatisch tekst kan vertalen. Maar helaas, iedere keer dat de producenten een nieuwe stap vooruit aankondigen blijkt de praktijk toch weerbarstiger. Voor de nieuwste belofte, een betaalbaar programma dat tekst omzet in een mindmap, is het niet anders.

Het zou zo mooi zijn: voer een lap tekst in, druk op de knop, en daar rolt de mindmap eruit. De beloften op de website van producent Mindsystems is niet bescheiden:

• Save hours of reading every week,
• Quickly understand key concepts (with minimal effort),
• See hidden patterns/concepts & gain perspective.

Het zou zo mooi zijn…

Helder artikel wordt een rommeltje

Ik heb Themereader met een aantal artikelen getest, zowel Nederlands- als Engelstalig, goede en minder goede teksten. Maar in geen enkel geval liet het resultaat meer licht schijnen op het ondewerp dan het origineel. In tegendeel, het werd er alleen maar verwarrender van.

Een voorbeeld is het artikel van Jan van Erp uit de Volkskrant van 16 september, waarin hij verdedigt dat Nederland in de toekomst niet zonder kernenergie kan. Dit is het resultaat:

Er zou op zijn minst zichtbaar moeten worden dat kernenergie volgens de auteur een goed alternatief is. Maar dat haal ik er niet uit. Verborgen patronen zien – dat is er al helemaal niet bij. Als er patronen zijn, dan zijn die in de mindmap meer verborgen dan in de tekst. En de tekstfragmenten die aan elke tak in de mindmap hangen (op het plaatje niet te openen) bieden ook geen uitkomst. Veel fragmenten komen twee of drie keer voor, en het is aan de lezer zelf om die uit te dunnen. Als je al dat werk ervoor over hebt, snap je de tekst inderdaad wel als je klaar bent. Maar dan had je hem makkelijker gewoon kunnen lezen.

Niet voor elk document

Is ThemeReader daarmee totaal onbruikbaar? Dat hangt waarschijnlijk van het toepassingsgebied af. Mindsystems, de leverancier, vertelt hoe een adviseur bij de Verenigde Naties uren per week bespaart door de documenten die hij moet lezen, eerst met ThemeReader te filteren. Ik wil dat wel geloven, maar we werken niet allemaal bij de VN. Tegen de teksten die gewone mensen de hele dag in het wild tegenkomen, is ThemeReader helaas nog niet opgewassen.

Sinds mijn herontdekking van PersonalBrain heb ik er redelijk intensief mee gewerkt. Dit is een van de pakketten die na evaluatie op een mooi plaatsje in de gereedschapskist van de denkwerkplaats terecht komen. Deel voor deel verhuizen mijn bestanden vanuit de mappenstructuur van Windows Verkenner naar een PersonalBrain. Die verhuizing is alleszins de moeite waard.

Wat me in PersonalBrain het meeste aanspreekt is dat het zich op veel verschillende manieren laat gebruiken. Daardoor kan iedereen het zo inrichten dat het programma echt de manier ondersteunt waarop hij of zij van nature met gegevens omgaat. (‘PersonalBrain – The digital home for your mind’.) Mijn PersonalBrain krijgt vorm op grond van mijn persoonlijke associaties. En waar die associaties even niet eenduidig zijn, is er altijd nog een razendsnelle zoekfunctie. (more…)

Veel software die als mindmapgereedschap wordt aangeduid, is in feite meer bedoeld om gedachten en informatie te organiseren dan om echt te mindmappen. De betekenis van de term ‘mindmap’ is nogal uitgewaaierd sinds Tony Buzan het idee lanceerde in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Maar met iMindMap 3 is er een programma dat als geen ander geschikt is voor het echte, originele mindmappen.

Mindmappen in de oorspronkelijke betekenis heeft een aantal belangrijke kenmerken die in de meeste software niet terugkomen:

• De verbindingslijnen zijn kleurig en handgetekend,
• Trefwoorden staan langs de verbindingslijnen (dus niet in cellen of hokjes),
• De hele ‘map’ is kleurig en vol met beelden.

Die eigenschappen hangen samen met het streven om met mindmaps vooral het hele brein aan te spreken: zowel het visuele als het meer taal- en logica-georiënteerde deel. De meeste software komt aan die eisen niet tegemoet, ook marktleider MindManager niet. Dat hoeft ook niet, want die pakketten worden voor andere toepassingen gebruikt. Maar het resultaat was wel dat er geen pakket was voor het ‘echte’ mindmappen.

iMindMap 3 vult dat gat overtuigend op. Maar het doet nog meer. Het programma wordt geleverd in drie versies: Elements, Professional en Ultimate. Elements is het basispakket, dat alles biedt om goed mee te mindmappen. De andere pakketten voegen daar nog het hunne aan toe.

(more…)