Mindmappen als manier om informatie visueel weer te geven is al een paar decennia oud. Het begon ooit met kleurpotloden op grote vellen papier. Toen kwam MindManager, een relatief duur en zwaar stuk software. Daarna was het lange tijd stil. Maar nu springen de mindmapprogramma’s opeens als paddestoelen uit de grond. Het aanbod is inmiddels zo groot dat het bijna onmogelijk is nog een goede keus te maken.

Er is in de wereld van computerondersteund mindmappen iets verrassends aan de gang. De afgelopen tien jaar ontwikkelde MindManager zich geleidelijk als marktleider, met inmiddels wereldwijd bijna een miljoen licenties. Er waren her en der wel andere initiatieven, vaak met een kleine schare toegewijde liefhebbers, maar die leken meestal niet de schaalgrootte te bereiken om serieus aan marketing te doen. Het bleef een verhaal voor eigen parochie, soms in academische kringen.

Van niets naar honderden

De laatste paar jaar ziet het er opeens heel anders uit. Een website die het allemaal bijhoudt, www.mind-mapping.org, telt op dit moment maar liefst 293 programma’s. (Gelukkig biedt diezelfde website een zoekprogramma dat de lijst kan uitdunnen aan de hand van toepassingscriteria en techniek!)

Ik vermoed dat er twee redenen zijn voor deze plotselinge explosie. Enerzijds is de tijd blijkbaar rijp voor visueel redeneren, of dat nu gebeurt onder de term mindmappen, concept mapping, brainstormen, topic mapping, of flowcharting. Ook in serieuze organisaties kijkt men niet meer zo vreemd op als je met een mindmap probeert je ideeën duidelijk te maken. En daarnaast is het door de toegenomen kracht van pc’s en notebooks mogelijk om op een doorsneecomputer vlot genoeg met grafische elementen te werken.

Om het allemaal nog moeilijker te maken, dienen zich recent ook allerlei manieren aan om on-line, en zelfs gedeeld, met mindmaps, concept maps en andere diagrammen te werken.

Keuzeprobleem blijft

Schieten we met deze ontwikkeling veel op? Ja en nee. MindManager was en is een duur en krachtig, maar zwaar programma, zo ongeveer het Microsoft Word van de mindmappers. Het zit vol met functies die de meeste gebruikers nooit zullen vinden, maar waar ze wel voor betalen. Het ligt dus voor de hand dat daarnaast andere programma’s ontstaan die niet al die functionaliteit hebben maar wel heel handig zijn voor specifieke toepassingen, zoals Rationale voor schrijven en redeneren, en Compendium voor het vastleggen van besprekingen. De meeste van die specialisten zijn ook nog eens goedkoper, zoniet helemaal gratis. Dat is mooi.

Het nadeel is dan natuurlijk weer dat we, in plaats van een Zwitsers zakmes, opeens weer met een hele gereedschapskist op pad moeten. Jammer maar helaas: voor een schroef die stevig vast zit, heb je nou eenmaal echte schroevedraaier nodig.

Het ligt voor de hand dat het keuzeprobleem zich mettertijd oplost: er zullen vanzelf een paar winnaars komen bovendrijven. Ik hoop alleen dat ditmaal de beste programma’s winnen. En wellicht deze blog daar een klein steentje aan bijdragen…