De eerste versie van Prezi had een aantal beperkingen waardoor het programma, hoe mooi ook, voor professioneel gebruik tekortschoot. Die zijn inmiddels verholpen. Prezi is nu een volwaardig presentatiemedium, waaromheen zich inmiddels ook een gebruikersgemeenschap begint te ontwikkelen.

…iets heel moois

‘…met een beetje werk kan er iets heel moois uit groeien,’ schreef ik vorig jaar over Prezi. Ik verbeeld me niet dat ze bij Prezi in Hongarije mijn blog lezen, en ook het verlanglijstje dat ik bij ze heb ingediend zal wel niet doorslaggevend zijn geweest. Maar het is wel een feit dat alles wat ik miste, inmiddels in een of andere vorm in Prezi aanwezig is. Je kunt nu items klonen, waardoor het makkelijker wordt om één lettergrootte voor meerdere teksten te gebruiken. Je kunt items naar voren en naar achteren verplaatsen. Een nieuwe tekst beginnen is een kwestie van dubbelklikken op elke willekeurige plek in de werkruimte. De editor is consistenter en daardoor makkelijker te bedienen. En sinds kort is het zelfs mogelijk om elementen te knippen en plakken tussen verschillende Prezi’s. Kortom: werken met Prezi is meer en meer een feestje.

Licentiebeleid is nu realistischer

Al een tijdje geleden is ook het licentiebeleid van Prezi veranderd. Je kunt nu binnen een gratis account onbeperkt Prezi’s downloaden om ze ook offline te kunnen presenteren – oorspronkelijk mocht dat maar drie maal. Daar staat tegenover dat bij een gratis account al je Prezi’s voor iedereen zichtbaar zijn. Dat is te billijken. Als je vertrouwelijke informatie in je Prezi zet, ben je waarschijnlijk een zakelijke gebruiker en kun je je ook een betaald abonnement veroorloven.

Prezivent in september 2010

Voor wie met Prezi wil leren werken, is er een boek in de maak: Presenteren met Prezi. Het komt uit op 9 september a.s., dus dat is nog even wachten. Rond de lancering wordt een evenement voor Prezianen gelanceerd, het Prezivent (mooi gevonden, die naam). Dat is wel weer interessant, want een van de sprekers is Adam Somlai-Fisscher, de geestelijke vader van het Prezi-interface. Ik ben heel benieuwd hoe hij de toekomst van Prezi ziet en welke mooie dingen hij nog in petto heeft.

In mijn schrijftrainingen komt nogal eens de vraag op welke software nou de beste is om schrijfplannen in te maken. Daar is geen eenduidig antwoord op. Smaken verschillen, werkwijzen verschillen, behoeftes verschillen. Maar ik heb natuurlijk wel mijn favorieten, en een daarvan is de website comapping.com.

Er zijn nogal wat mindmap- en ordenpakketten op de markt, elk met hun eigen voor- en nadelen. En daarnaast zijn er ook nog online-varianten: websites waar je (mind)maps kunt maken, opslaan en publiceren. MindManager Web, MindMeister, Mindomo, Mind42 en Comapping timmeren in dat segment het meest aan de weg.

Is online mindmappen een goed idee? Dat is een discussie op zich. Voordelen zijn het bescheiden prijskaartje (de sites werken op basis van een abonnement), de mogelijkheid om vanaf elke computer met een internetverbinding bij je maps te kunnen, en de mogelijkheid om met meerdere mensen samen te werken. Daar staat tegenover dat je afhankelijk bent van de beschikbaarheid van een internetverbinding en van de website, dat de beveiliging van je maps niet waterdicht is, en dat de functionaliteit van websites beperkter is dan die van pakketten die op je eigen pc draaien.

Een interface voor schrijvers

Vervolgens, als we voor online kiezen, is de vraag: welke site? Daar heeft iedereen zo zijn voorkeuren. MindManager Web heeft een fraai interface, MindMeister biedt allerlei franje (zoals de mogelijkheid om per SMS nieuwe takken in een mindmap te creëren). Comapping spreekt mij erg aan omdat de ontwikkelaars het lef hebben gehad voor een radicaal andere weergave van maps te kiezen: niet de bekende cirkelvorm rond een centraal idee, maar een boomstructuur die uitwaaiert van links naar rechts. (Klik op het plaatje om de hele map live te zien.)

Voor schrijvers is dat ideaal. Met Comapping kun je gedachten invoeren en ordenen, invouwen op een hoog niveau en uitvouwen tot alle details zichtbaar zijn, net als in andere omgevingen. Maar al die tijd kun je er tussendoor zien hoe je uiteindelijke tekst eruit komt te zien, want alles staat van boven naar beneden in de goede volgorde. Een beetje zoals de overzichtsweergave in MS Word, die schrijvers ook gebruiken, maar dan klik- en versleepbaar. Als extraatje kun je nog iconen en symbolen toevoegen, bijvoorbeeld om voor jezelf aan te geven waar je nog extra informatie nodig hebt.

Een tweede groot voordeel is dat Comapping langere teksten opbreekt in kortere regels (word wrap). De meeste programma’s en sites doen dat niet. Voor gewoon mindmappen is dat geen probleem, want daarbij word je geacht hooguit een paar woorden per cel of tak te gebruiken. Maar bij toepassing als schrijfgereedschap is het hoogst irritant als je tekst eindeloos doorloopt. Bij Comapping heb je daar geen last van.

In tegenstelling tot andere aanbieders is Comapping bovendien redelijk genereus in zijn exportmogelijkheden. Je kunt maps downloaden in MindManager-  en FreeMind-formaat en als rtf-bestand. Dat laatste is nou net weer niet ideaal; MS Word met koppen op verschillende niveaus, zoals MindManager tekst aflevert, zou mooier zijn. Maar als je bedenkt dat je voor 20 euro per jaar al comapper bent, valt daar wel mee te leven.

De huidige overvloed aan mindmap- en visualisatieprogramma’s is een prachtig voorbeeld  van darwiniaanse marktwerking: er wordt van alles uitgeprobeerd, en in het ideale geval blijven de sterkste varianten over. Daar is echter een nadeel aan verbonden. Als al je kennis en inzichten opgeslagen zijn in een mapformaat dat de strijd niet overleeft, heb je een probleem.

Het mooie van digitaal mindmappen is dat al je informatie digitaal opgeslagen en gestructureerd is, zodat je het ook op allerlei manieren kunt ontsluiten. Maar als de software die je daarvoor gebruikt niet langer ondersteund wordt, kon al die informatie net zo goed in spijkerschrift op kleitabletten staan. Een mildere variant van dit probleem doet zich al voor als je meerdere pakketten naast elkaar gebruikt: een paar breinen in PersonalBrain, grote mindmaps in MindManager en kleinere in XMIND, wat argumentatieschema’s in Rationale, een strategische verkenning in bCisive, discussieverslagen in Compendium… Het is onafwendbaar dat sommige programma’s die we nu enthousiast gebruiken, er over vijf jaar niet meer zullen zijn. We weten alleen niet welke.

Houd een achterdeur open!

Wat te doen? Een belangrijke aanbeveling is: kijk altijd of er bij een pakket voldoende exportmogelijkheden zijn om in geval van nood je gegevens te kunnen conserveren. Veel leveranciers zijn ruimhartig als het om importmogelijkheden gaat, maar krenterig op het gebied van export. Als je complexe schema’s alleen kunt exporteren als jpg-bestanden of platte tekst, schiet dat niet op. Naar mijn smaak werken leveranciers die zich op het Galapagos-eiland van hun eigen standaard terugtrekken, op die manier zelf mee aan het verzwakken van hun positie. Als gebruiker bedenk je je wel twee keer voordat je zo’n pakket een centrale plaats geeft in je gereedschapskist. Jammer als het heel mooi of functioneel is; maar dan pakt iemand anders dat goede idee hopelijk wel op.

Voor wie meer wil weten over import- en exportmogelijkheden van diverse pakketten, is er het schema op de site van Vic Gee. Daar wordt duidelijk dat de twee centrale bestandsformaten die van MindManager en FreeMind zijn. Met software die naar minstens een van beide kan exporteren, loop je dus het minste risico.

Overigens is de praktijk wel minder ideaal dan Vic’s schema suggereert. Bij import van MindManager naar MindMeister bijvoorbeeld gaat meestal wel het een en ander verloren, en dat geldt voor de meeste routes. Zelfs de directe omzetting van MindManager naar FreeMind is ingewikkeld, onder andere doordat er aan beide kanten meerdere bestandsversies in gebruik zijn.

De wereld van mindmapsoftware is, kortom, een jungle. Het is nog even afwachten welke soorten als overwinnaar uit de strijd komen. Ik hoop dat technologie, visie en gebruiksgemak de doorslag zullen geven in plaats van marketinggeweld en bonusregelingen. Hoe dan ook: bedenk je voordat je al je kennis aan één pakket toevertrouwt.

Waar begint het domein van visualiseren, en waar houdt het op? Waar doen we het voor en waar doen we het mee; wat werkt en wat werkt niet? Een definitief antwoord op die vragen is er nog niet, maar het is essentieel om er zo nu en dan eens over na te denken. En als je dat met een stuk of dertig enthousiaste mensen tegelijk doet, gebruik makend van visuele middelen, kan er in weinig tijd veel gebeuren.

Afgelopen donderdag nam ik deel aan de tweede bijeenkomst van VizThink NL. VizThink is een vaag begrensde community van enthousiastelingen op het gebied van visualisatie, waarbij je dat begrip in de breedst mogelijke zin moet lezen. Het gezelschap bestond uit adviseurs, journalisten, interface designers, infographics-specialisten, industrieel ontwerpers, tekenaars, programmeurs, onderzoekers en meer, allemaal met een passie voor visualisatie. Een van de parallelle workshops ging over het thema dat me al lang bezig houdt: Defining the visual thinking landscape. Wat bedoelen we met ‘visual thinking’,  wat valt eronder en wat niet?

Brownpapersessie: wat is Visual Thinking?

VIZTHINK = VIZCOM = VIZLINK = VIZ-X

De VizThink-blog vat het resultaat in de bovenstaande formule samen.
Om te beginnen werd duidelijk dat ‘visual thinking’ veel verwarring oproept, onder andere met wat we in het Nederlands ‘beelddenken’ noemen. Het gaat niet zozeer om hoe we denken maar wat we ermee doen. (more…)