Op hypershifters.nl verscheen vandaag een afgewogen overzicht van de recente ontwikkelingen in de wereld van mindmapsoftware. De conclusie: de tientallen pakketten gaan meer en meer op elkaar lijken, en het wachten is op een innovatieve partij die de volgende onverwachte grote stap voorwaarts in gang zet. Ik ben het daar helemaal mee eens.

Los van de functionaliteit van de diverse pakketten hangt het nut van mindmapsoftware nu nog vooral af van de intelligentie en vaardigheden van de gebruiker. Met een fantastisch stuk software, maar zonder begrip van logica, ordening of structuur, kom je niet ver. De tijd dat een pakket ingrijpt als de gebruiker ongelijksoortige elementen op hetzelfde niveau rangschikt, zal nog wel even op zich laten wachten. Of wordt dat de eerstvolgende doorbraak?

De softwarepakketten voor mindmappen springen als krokussen uit de grond. Onlangs werd de betaversie van Seavus DropMind vrijgegeven, een programma met zowel een offline- als een onlineversie. Op details natuurlijk anders dan de concurrenten, maar een uniek voordeel zie ik nog niet.

Voor gebruikers van MindManager 8 ziet de desktopversie van DropMind er erg vertrouwd uit. De functionaliteit is veel beperkter, maar de meeste knoppen doen precies wat je zou verwachten. Heel verwarrend is dat de Insert-toets en Return precies tegengesteld werken aan wat ze in MindManager doen. Seavus omschrijft het als gereedschap voor ‘elementair mindmappen’, en zegt daarmee niets teveel.

De online-versie lijkt op het eerste gezicht een heel ander programma, zowel visueel als functioneel: andere kleuren, andere effecten, andere mogelijkheden. Een onderscheidend detail is de automatische manier waarop het programma kleuren toekent aan cellen in verschillende delen van het veld. De presentatiemodus is interessant, maar niet echt baanbrekend.

Het verschil tussen de beide versies (more…)

Met de release van XMIND 3 als Open Source-programma heeft XMIND onlangs een interessante stap gezet. XMIND 3 is namelijk een compleet mindmappakket voor de doorsnee gebruiker, die daarmee een gratis alternatief krijgt voor veel betaalde pakketten en daar functioneel niet voor onderdoet. Voor de zwaardere gebruiker is er XMIND Pro. Ook hier een nieuwe insteek: XMIND Pro werkt niet op basis van een eenmalige licentie, maar als een maand-  of jaarabonnement.

Het is duidelijk dat de Chinese makers van XMIND van plan zijn zich een plaats op de wereldkaart van mindmapsoftware te veroveren. De vorige versie, XMIND 2008, werd al voor het eind van het afgelopen jaar door zijn opvolger gepasseerd. Functioneel zijn de veranderingen niet heel groot, zeker niet tussen 2008 Pro en versie 3 Pro. Maar met de splitsing tussen een gratis Open Source-versie en een betaald abonnement wordt er wel een heel nieuw betaalmodel gelanceerd.

De grote sprong

Vic Gee, auteur van de MindMapping Blog, vroeg in een interview aan XMIND wat hun beweegredenen zijn voor deze stap. Het belangrijkste argument is dat een gratis, volledig mindmappakket kan bijdragen aan de erkenning van mindmappen als gangbaar, algemeen toegepast hulpmiddel. Op diverse blogs wordt momenteel gespeculeerd over die ‘sprong over de kloof’ (zie bijvoorbeeld Chuck Frey’s blog). Vergeleken met de alomtegenwoordigheid van tekstverwerkingssoftware en spreadsheetprogramma’s leeft digitaal mindmappen nog steeds in de marge. Een gratis pakket biedt gebruikers de mogelijkheid om kosteloos te experimenteren zolang ze willen. Daarnaast kan het Open Source-model de ontwikkeling van het pakket versnellen. En natuurlijk is commercieel interessant dat er in de gratis versie een paar functies ontbreken die een zware gebruiker niet zal willen missen, zoals de mogelijkheid om maps te exporteren naar pdf, Word, PowerPoint en MindManager.

Nu ook mindmaps delen via XMIND

Al een tijdje bieden diverse spelers mogelijkheden om online samen te werken aan mindmaps (bijvoorbeeld Mindjet Connect, MindMeister, Comapping). XMIND gaat zo ver nog niet. Alle gebruikers van de nieuwe versie kunnen hun mindmaps op de XMIND-site publiceren, en van daaruit eventueel weer invoegen in hun eigen site. De onderstaande figuur is daar een voorbeeld van. XMIND biedt zo een soort YouTube voor mindmaps.

Betalende gebruikers kunnen hun maps ook afschermen in een beveiligde omgeving, maar echt samenwerken is er niet bij. Volgens de woordvoerder van XMIND in het interview met Vic Gee zijn de functionele mogelijkheden die je binnen een browser hebt te beperkt. Daar ben ik het wel mee eens: online-samenwerking werkt maar je kunt lang niet alles doen wat in een desktopapplicatie mogelijk is. Toch zal XMIND niet kunnen achterblijven. De woordvoerder belooft dat er iets aankomt, maar houdt zich op de vlakte. Dit verhaal wordt dus vervolgd…

Sinds mijn herontdekking van PersonalBrain heb ik er redelijk intensief mee gewerkt. Dit is een van de pakketten die na evaluatie op een mooi plaatsje in de gereedschapskist van de denkwerkplaats terecht komen. Deel voor deel verhuizen mijn bestanden vanuit de mappenstructuur van Windows Verkenner naar een PersonalBrain. Die verhuizing is alleszins de moeite waard.

Wat me in PersonalBrain het meeste aanspreekt is dat het zich op veel verschillende manieren laat gebruiken. Daardoor kan iedereen het zo inrichten dat het programma echt de manier ondersteunt waarop hij of zij van nature met gegevens omgaat. (‘PersonalBrain – The digital home for your mind’.) Mijn PersonalBrain krijgt vorm op grond van mijn persoonlijke associaties. En waar die associaties even niet eenduidig zijn, is er altijd nog een razendsnelle zoekfunctie. (more…)

Veel software die als mindmapgereedschap wordt aangeduid, is in feite meer bedoeld om gedachten en informatie te organiseren dan om echt te mindmappen. De betekenis van de term ‘mindmap’ is nogal uitgewaaierd sinds Tony Buzan het idee lanceerde in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Maar met iMindMap 3 is er een programma dat als geen ander geschikt is voor het echte, originele mindmappen.

Mindmappen in de oorspronkelijke betekenis heeft een aantal belangrijke kenmerken die in de meeste software niet terugkomen:

• De verbindingslijnen zijn kleurig en handgetekend,
• Trefwoorden staan langs de verbindingslijnen (dus niet in cellen of hokjes),
• De hele ‘map’ is kleurig en vol met beelden.

Die eigenschappen hangen samen met het streven om met mindmaps vooral het hele brein aan te spreken: zowel het visuele als het meer taal- en logica-georiënteerde deel. De meeste software komt aan die eisen niet tegemoet, ook marktleider MindManager niet. Dat hoeft ook niet, want die pakketten worden voor andere toepassingen gebruikt. Maar het resultaat was wel dat er geen pakket was voor het ‘echte’ mindmappen.

iMindMap 3 vult dat gat overtuigend op. Maar het doet nog meer. Het programma wordt geleverd in drie versies: Elements, Professional en Ultimate. Elements is het basispakket, dat alles biedt om goed mee te mindmappen. De andere pakketten voegen daar nog het hunne aan toe.

(more…)

Visualisatiesoftware wordt meer en meer gebruikt om beslissingen te nemen. Een groep betrokkkenen stelt, al pratend en onderzoekend, een diagram op waarin de belangrijkste alternatieven met hun voors en tegens zichtbaar worden. De kern daarvan is meestal helder genoeg, maar aan de uiteinden van de ‘zijtakken’ kan het behoorlijk druk worden. Wat doe je daarmee als er verwacht wordt dat er naast het diagram ook nog een tekst komt als beslisdocument?

De kracht van een diagram is dat het in één oogopslag laat zien hoe de zaak in elkaar zit, zeker als je die goedgevulde uiteinden netjes dichtvouwt. Veel software biedt de mogelijkheid om vervolgens van bijvoorbeeld een mindmap een Worddocument te maken, maar daarbij gaat dat overzicht als regel verloren. Mogelijkheid Een begint dan op pagina 3 en loopt door tot pagina 10 (of 50 of nog meer), en daar verschijnt Mogelijkheid Twee pas. Vergelijken is bladeren is zoeken.

Hou de kern zichtbaar

De oplossing is om zo veel mogelijk alleen de redenering in het document op te nemen, en alle ondersteunende informatie naar bijlagen te verbannen. Die ondersteunende feiten kun je niet missen, maar dat wil niet zeggen dat alle lezers ze nodig hebben. Hoe korter het hoofddocument, hoe makkelijker de redenering of afweging te volgen is. Wie wil weten hoe een en ander tot stand gekomen is, kan in de bijlagen terecht. Zie een korte, kernachtige tekst als de populaire versie van een rapport, tot stand gekomen zonder de impopulaire versie te schrijven.

In sommige kringen is dat even slikken: een rapport van maar tien pagina’s komt toch niet betrouwbaar over? Dat hangt er maar net van af wie de lezer is. Voor veelbeslissers en meelezers is het een zegen als ze in minimale tijd de kern van de zaak gepresenteerd krijgen. Als een document gewicht moet ontlenen aan zijn dikte, is er ergens iets mis.

Op vakantie eerder deze maand maakte ik een kleine fout bij het voorbereiden van een bergwandeling, die vervelend uitpakte. Als ik vooraf een mindmap van mijn plan had gemaakt, was die fout me wellicht niet overkomen.

Chuck Frey schreef vorige week een artikel met de heldere titel ‘10 reasons why mind mapping software should be the foundation of your personal productivity system’. Bij Reden 4 moest ik aan mijn avontuur in de Zwitserse Alpen denken: mindmapping helpt je de witte plekken te zien in je informatie.

Blinde vlek zit in klein hoekje

Het was zo’n ongelukkige samenloop van omstandigheden: kleine dingetjes die bij elkaar optelden. We maakten een wandeling van ruim zes uur, en ik had zowel een goede bergkaart als een kleinere, handzame kopie. Op de goede kaart wilde ik zuinig zijn, want die had ik te leen van het pension waar we sliepen. Die bleef dus in de rugzak. We liepen op de kleinere kaart; maar helaas stond daar het laatste stukje van de tocht net niet op. Dat had ik op de goede kaart wel bekeken, maar nogal vluchtig. Zo van “Dan zijn we er bijna, dat wijst zich vanzelf.”

Niet dus. (more…)

Bij het meeste van ons dagelijkse denkwerk proberen we, zonder dat we ons daar bewust van zijn, het onmogelijke te doen: een vierkant blokje in een rond gat te passen. Geen wonder dat we in cirkels ronddraaien en zelden echt tevreden zijn. “Waar is dat goede idee gebleven? Net wist ik het nog…” De oplossing, in de woorden van Jamie Nast: “Allow the brain to go where it wants to go!”

Onlangs nam ik deel aan een webinar met Chuck Frey en Jamie Nast, twee veteranen op het gebied van visueel denken.  Jamie Nast is de ontwikkelaar van ‘idea mapping’, oneerbiedig te omschrijven als een creatievere, vrije vorm van mindmappen. Ze maakte in de discussie over de achtergronden van mindmappen heel helder duidelijk hoe het menselijk brein zich in bochten wringt als we het dwingen lineair te denken.

Associatief denken, lineair presenteren

Als voorbeeld gebruikte ze het voorbereiden van een presentatie. De meeste mensen gaan zitten en beginnen met Dia 1, en proberen van daaruit het verhaal in de juiste volgorde op te bouwen. Maar het denken werkt zo niet. Zodra het onderwerp duidelijk is, schieten de ideeën door je hoofd – ideeën die misschien wel helemaal aan het eind thuishoren, en die we dus wegduwen. Zo hebben we het immers geleerd? Het drama begint al in de peuterspeelzaal, als kinderen enthousiast maar incoherent vertellen over iets dat ze meegemaakt hebben. Het onderwijs ziet het als vooruitgang als de kleintjes leren om netjes te ‘beginnen bij het begin’. Daarna gaat het van “En toen… en toen… en toen…” … en toen probeerden we op die manier presentaties te schrijven.

En dat ging dus niet, of lastig. Want ondanks alle goede lessen zitten we nog steeds met een creatief, associatief, speels brein dat allerlei verbanden ziet die zich in een lineair verhaal niet laten vangen. Wat ligt er dus meer voor de hand dan meerdimensionaal te werken en alle associaties te noteren zodra ze zich voordoen, bijvoorbeeld in een mind- of idea map? Dan kun je er – als het dan helemaal moet – altijd later nog een lineaire presentatie van maken. Dat is wel sneu voor je publiek, maar in elk geval is er meer kans dat alle goede ideeën erin zitten en dat je de onderlinge verbanden voor jezelf duidelijk hebt, in minder tijd.

Ideaal is natuurlijk de mindmap als presentatie te gebruiken; maar dat is weer een heel ander verhaal.

“Als je breinwerk makkelijk wilt maken, bouw dan een brein na.” Dat moet ongeveer het uitgangspunt geweest zijn van de ontwikkelaars van PersonalBrain. Ik had er een tijd geleden al eens naar gekeken, en toen was mijn indruk dat ik om het programma te gebruiken meer moest investeren dan het zou opleveren. Maar sindsdien hebben ze bij TheBrain niet stilgezeten.

De wereld is een mierenhoop

Een belangrijk uitgangspunt van PersonalBrain is dat ons begrip van de wereld niet netjes hiërarchisch is opgebouwd, maar vooral van associaties aan elkaar hangt. Het ziet er meer uit als een mierenhoop dan als een piramide. Een hiërarchische structuur, zoals de mappenstructuur op een harde schijf of de vertakte structuur van een mindmap, doet daaraan geen recht.

PersonalBrain wel: het laat de gebruiker op elk niveau verbindingen leggen tussen ‘thoughts’, zoals de elementen in een ‘Brain’ heten. Dat leidt tot een structuur die, afhankelijk van hoe je hem invult, tegelijk zowel hiërarchisch als vermaasd kan zijn. Een vakantiefoto uit Andalusië waarop neef Joop voorkomt, kan dus zowel aan de Thought ‘Andalusië’ als aan ‘Joop’ hangen – waarbij ‘Andalusië’ zowel verbonden kan zijn met ‘Spanje’ als met ‘Reizen’ of ‘Flamenco’. En ‘Flamenco’ is op zijn beurt niet alleen weer verbonden met ‘Spanje’, maar ook met ‘Muziek’. En zo verder. Het onderstaande plaatje is een voorbeeld met als onderwerp de Amerikaanse economie, ingezoomd op het onderdeel waar de standpunten van de Democratische Partij zijn ondergebracht, in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2008. (Klik op de afbeelding voor een leesbare versie.)

De kracht van PersonalBrain is dat de gebruiker er allerlei soorten informatie in kan opslaan. Niet alleen (more…)