Afgelopen week vond in Enschede de derde bijeenkomst van VizThink Nederland plaats. In de sessie waaraan ik meewerkte voerden we onder andere een discussie over de vraag wanneer beelden wel en niet zelfstandig kunnen functioneren. Wanneer kan een beeld zonder tekst? En wanneer moet je daarnaar streven?

In de praktijk zijn er volop situaties waar beelden zonder begeleidende tekst functioneren – denk aan logo’s, verkeersborden, pictogrammen. Maar daar zit wel een adder onder het gras, want al die beelden ontlenen hun kracht aan een leerproces. Ze verwijzen naar een aangeleerde betekenis (verkeersborden) of naar een met moeite en zorg geconstrueerd verhaal (logo’s van grote bedrijven). De Happiness Factory van Coca-Cola is een mooi voorbeeld van dat laatste. Aan de hele commercial komt geen woord tekst te pas, maar hij leunt op zijn beurt wel weer zwaar op allerlei eigentijdse symbolen en beelden uit films en games. Bij verkeersborden is de betekenis juist compleet talig: ze verwijzen naar het Reglement verkeersregels en verkeerstekens en laten geen enkele ruimte voor eigen interpretatie.

De discussie leidde hier en daar tot overeenstemming maar riep ook weer volop vragen op. De presentatie voor de gehele groep was wellicht nog het meest veelzeggend. Een paar VizThinkers hadden mooie en krachtige schema’s getekend om hun verslag aan op te hangen, maar die plaatjes konden toch niet zonder woorden het verhaal vertellen… Voor onderstaand beeld geldt dat wellicht wel.

Komende donderdag vindt er weer een Nederlandse VizThink-bijeenkomst plaats. In Enschede ditmaal, in de futuristische omgeving van het T-Xchange Visual Thinking Lab. Er is nog ruimte voor wie wil meebeleven wat zich aan het front van Visual Thinking afspeelt.

Science fiction in Twente

VizThink staat altijd garant voor een boeiende mix van theorie en praktijk, van eindgebruikers en pioniers, van down-to-earth en hemelbestormend. De bijeenkomst van a.s. donderdag vindt plaats in een entourage die op de brug van het ruimteschip Enterprise niet zou misstaan. Toch is het lab van T-Xchange geen speelgoed: er worden heel concrete zakelijke beslissingen mee ondersteund.

Het programma is nog open voor verandering. Er is in ieder geval een sessie over nietlineair presenteren en mogelijk een met de titel Kinesthetic Modeling as a method of Visual Thinking in 3D. Daarnaast is er  een discussie over de toepassing van technieken voor visueel denken, gecentreerd rond de vraag ‘Wanneer gebruik je wat? (En waarom?)’ Die sessie wordt geleid door Christian Van Den Berge van GriDD Consultancy en ter plekke gevisualiseerd door mijzelf.

Er is nog plek. Meer info op www.vizthink.nl, registreren kan via deze link.

Visueel grote hoeveelheden gegevens toegankelijk maken is al een kunst sinds de Egyptenaren de legers van overwonnen vijanden op de muren van tempels en paleizen afbeeldden. Maar met de technologie van dit moment krijgt die kunst wel een hele dimensie extra. Wie nieuwsgierig is naar wat er allemaal mogelijk is, neme een kijkje op www.visualcomplexity.com.

Visualcomplexity biedt een overzicht van ‘functionele visualisaties’, ofwel visualisaties van informatie over een specifiek onderwerp. Ze gebruiken kleuren, vormen, lijnen en perspectief en zoeken naar de beste manier om de boodschap over te brengen. De bijdragen komen uit allerlei disciplines en zijn niet vies van een kunstzinnige inslag. Of ontstaat die automatisch? Een plaatje zegt in dit geval werkelijk meer dan duizenden woorden. Klik op de afbeelding hieronder en laat u verrassen…

Waar begint het domein van visualiseren, en waar houdt het op? Waar doen we het voor en waar doen we het mee; wat werkt en wat werkt niet? Een definitief antwoord op die vragen is er nog niet, maar het is essentieel om er zo nu en dan eens over na te denken. En als je dat met een stuk of dertig enthousiaste mensen tegelijk doet, gebruik makend van visuele middelen, kan er in weinig tijd veel gebeuren.

Afgelopen donderdag nam ik deel aan de tweede bijeenkomst van VizThink NL. VizThink is een vaag begrensde community van enthousiastelingen op het gebied van visualisatie, waarbij je dat begrip in de breedst mogelijke zin moet lezen. Het gezelschap bestond uit adviseurs, journalisten, interface designers, infographics-specialisten, industrieel ontwerpers, tekenaars, programmeurs, onderzoekers en meer, allemaal met een passie voor visualisatie. Een van de parallelle workshops ging over het thema dat me al lang bezig houdt: Defining the visual thinking landscape. Wat bedoelen we met ‘visual thinking’,  wat valt eronder en wat niet?

Brownpapersessie: wat is Visual Thinking?

VIZTHINK = VIZCOM = VIZLINK = VIZ-X

De VizThink-blog vat het resultaat in de bovenstaande formule samen.
Om te beginnen werd duidelijk dat ‘visual thinking’ veel verwarring oproept, onder andere met wat we in het Nederlands ‘beelddenken’ noemen. Het gaat niet zozeer om hoe we denken maar wat we ermee doen. (more…)

Mensen en organisaties claimen graag dat ze weloverwogen besluiten nemen op basis van doordachte redeneringen. In de praktijk gaat het er vaak een stuk slordiger aan toe. Een van de problemen is dat we redeneren en debatteren in taal, zowel gesproken als geschreven. En dat is daar niet het ideale medium voor.

We horen graag wat we willen horen of wat we verwachten te horen. Dat maakt de kans groot dat we een redenering van iemand anders, totaal ongewild, horen door onze eigen filters. We nemen aan dat we weten wat de ander bedoelt met de begrippen die hij hanteert en controleren dat zelden. Bij gesproken tekst komt daar de visuele indruk nog bij: hoe iemand beweegt en hoe hij overkomt weegt vaak zwaarder dan wat hij te vertellen heeft. Politieke verkiezingen zijn daar een extreem voorbeeld van, met de Amerikaanse presidentsverkiezingen als absolute uiterste.

Zet alle argumenten op een rij

Een in kaart gebrachte redenering is een goed alternatief. Om te beginnen blijven in het schema alleen de argumenten over, zonder het charisma of de houterigheid van degene die ze uitspreekt. Bovendien geeft een diagramredenering je de mogelijkheid om te kijken hoe de logica precies in elkaar zit. Welke argumenten worden er gebruikt? Kloppen die? En leiden ze tot de juiste conclusies?

Voor de meeste kiezers is zo’n rationele aanpak een gepasseerd station. Soundbites en indicenten overheersen. Helaas, wat mij betreft. Maar in andere domeinen, zeker binnen ondernemingen, kan visueel redeneren goede diensten bewijzen. Denk aan productontwikkeling, investeringsbeslissingen, uitbreidingsplannen: alle keuzes waar grote gevolgen aan vastzitten, verdienen een visuele uitwerking. En niet alleen zakelijk, maar ook privé kan een visuele redenering helpen. Gaan we verhuizen of blijven we hier nog een tijdje wonen? Laat alle gezinsleden hun voors en tegens noemen en breng ze onder in één kaart. Maak daarna gezamenlijk de afweging. Iedereen is gehoord, iedereen weet ook hoe de beslissing tot stand gekomen is. Minder gezeur achteraf dus – en ook dat is voor bedrijven wel wat waard.